Menubalk

 

 

 

 

 

 

 

created: 01-12-2011

update: 22-04-2014

Back to Historie

 

Back to Builders page

 

Schiedmayer

Schiedmayer Main page

Schiedmayer History

Hoflieferant in Holland

Schiedmayer_Physharmonica

Schiedmayer 200 Years

Schiedmayer Celebration

Schiedmayer_Eyewittnes_Report

Schiedmayer-Wendlingen

Schiedmayer Dominator

Schiedmayer Celesta Resonators

Schiedmayer-Hlavac Harmoniums

Schiedmayer-Church-Harmoniums

Schiedmayer in Heiloo NL

Schiedmayer - Johann Lorenz

Schiedmayer - J & P Harmoniums

Schiedmayer Live Concert 2009

Schiedmayer Exhibition 1881

Schiedmayer Johann Chr. Georg

Schiedmayer Celebration 2011

Schiedmayer Serial Numbers

Joseph_Schleier_Brazilien

3M-Harmonium-Celesta-Suction

Schiedmayer Flügel_1900

Schiedmayer 300 Jahre & Liszt

Schiedmayer Archive Research

Max Schiedmayer

Erlanger Heimatbuch 1925

Dominator-Parabrahmorgel

Fritsche Patent Dominator

Factory Buildings Schiedmayer

Schiedmayer-Manteldach

 

Catalogi / Catalogs Schiedmayer

 

 

BOOK ON SCHIEDMAYER

 

Concept of outline

 

 

 

 

 

under construction, English text will be here soon.

Schiedmayer 300 Jahre

& Franz Liszt Celebration

& 125 Jahre Celesta

Sunday 16 Oktober in Wendlingen - Heimat der heutigen Schiedmayer Fabrik

Text & photos: © Frans van der Grijn 2011

 

   
Elianne Schiedmayer, CEO of Schiedmayer Celesta GmbH    
De driehonderdste geboortedag van Balthasar Schiedmayer, stamvader van alle Schiedmayer muziekinstrumenten bouwers, een erfenis die tot op de dag van vandaag levend is. De eerste aanleiding voor een feest. De 200ste geboortedag van Franz Liszt, de tweede aanleiding. De 125e geboortedag van de Celesta. Driemaal feest.    
 
De zon straalt haar licht en warmte over het water van de rivier de Neckar die meerdere harmoniumbouwers aan haar oever heeft gekend. De straat vult zich met een stroom van meer dan 150 bezoekers. Volledig “uitverkocht”. Een volledig gevuld auditorium, tegelijk de expositieruimte van de tientallen Schiedmayer instrumenten in de collectie van de firma Schiedmayer.    
 
In de concertzaal staan instrumenten, allen van de hand van een Schiedmayer uit vroegere of latere bouwtijd. Een Hammerflügel (1783, nr. 7) van de hand van Johan David Schiedmayer; een Tafelklavier (1818 van de hand van Johann Erhard Schiedmayer); een Konzertflügel (1871, Schiedmayer & Söhne); een ‘moderne vleugel’(1971, Schiedmayer Pianofortefabrik); een harmonium (ca. 1865 van Schiedmayer Pianofortefabrik (voorheen J. & P. Schiedmayer) 1-spels; en - hoe kan het anders, ziende op de tegenwoordige activiteit, het bouwen van de Celesta - alle beschikbare modellen van de Celesta. Ook exemplaren van Mustel zelf.    
     
De muziek klonk op onder de vaardige handen van pianiste Sylvia Ackermann, gespecialiseerd in de uitvoeringspraktijk van de 18e/19e eeuw. Zij bespeelt de Hammerflügel en het Tafelklavier. Pianist Thomas Wellen nadrukkelijk behalve pianist, ook specialist op het gebied van de Celesta.    
 
 
Op een dag als deze nodig je ook, als het maar enigszins mogelijk is, een hoogwaardigheidsbekleder uit in de persoon van de burgemeester van Wendlingen. De ervaring leert dat dezulken een handje schudden, een ‘bos blommen’ overhandigen en vlot weer vertrekken zodra er een korte pauze valt. Echter, deze burgemeester bleef tot het bittere einde en genoot zichtbaar van de sfeer en de muziek. Een ware diplomaat. Mijn beroerde Duits typeerde hij - breed grijnzend - als ‘het klinkt wél echt Duits.’ Waarvan akte.    
 
   
Dr. Wolfgang Seibold
Ongetwijfeld heeft het geholpen dat het referaat “Hommage an Balthasar Schiedmayer, Seine Nachfolger, der Weg von Erlangen nach Stuttgart” niet uitgesproken werd door een verkoper die meent gloedvol te kunnen vertellen. Elianne Schiedmayer gaf de voordracht kort maar krachtig met veel plezier over aan een gevierde Schauspielerin, Lea Schmocker, een dame met een omvangrijke toneelhistorie. Een sprookjesgeschiedenis werd dan ook ingeleid met een sprookje, ‘Es war einmal…’, een stroom van anekdotes, waarvan velen uitermate hilarisch. Terzijde: Duitsers blijken dus terdege gevoel voor humor te hebben, alle geruchten in Nederland ten spijt. Ze kunnen lachen, echt waar!    

 

De tweede spreker, Dr. Wolfgang Seibold: Bril, zilvergrijs haar zoals destijds Frits Thors (kent u die nog?), idem gekleurde baard. Beetje professoraal type. Klopt, hij is een echte geleerde. Zijn dissertatie: “Robert und Clara Schumann in ihren Beziehungen zu Franz Liszt. Im Spiegel ihrer Korrespondenz und Schriften. “ Het doet vermoeden dat hij wel wat weet van en over Franz Liszt. En jawel, het klopt als een bus.    
     
     
     
     

Wie ooit het boek van Dieter Hildebrandt “Pianoforte, de zegetocht van een muziekinstrument” in handen heeft gehad, weet dat Liszt de uitvinder is van de solopianorecital. En dank zij de fenomenale toespraak van de zilvergrijze brildrager, weten we het absoluut zeker: Liszt had een apart plekje in zijn hart voor Schiedmayer instrumenten. Toen hij dan ook eens op de foto ‘moest van de heren fabrikanten en pianohandelaren in Londen’, (hij werd verzocht zich te melden bij de heren W. & D. Downey, Photographers op 57 & 61 Ebury Street, London S.W.) prefereerde Liszt een Pianino van Schiedmayer & Söhne voor de foto.    
 
Liszt & Schiedmayer & Söhne
This picture of Liszt is a montage
created by Frans van der Grijn made from 2 pictures
“Franz Liszt speelt. Waar zijn wij eigenlijk? Waar kunnen wij oog in oog komen te staan met hem, de ‘koning van de pianisten’(aldus Berlioz). Voor welk van zijn ongeveer 3000 (!) concerten in de tien jaar tussen 1838 en 1847 hebben wij, ondanks weken van tevoren uitverkochte zalen en schandalige prijzen, een kaartje bemachtigd, afgebedeld, op slinkse wijze versierd en misschien wel gekocht? “ (Hildebrandt, p. 157).    
     

 

In deze periode deed Liszt ook Stuttgart aan, en bleef dat decennia lang doen. En hij toonde een grote voorliefde voor Schiedmayer & Söhne vleugels als hij in Stuttgart speelde. En naar het woord van dr. Seibold, per definitie twee exemplaren. Neen, niet omdat hij zoals Beethoven de snaren liet springen, maar omdat Liszt een ‘helder scherp’ exemplaar en een meer ‘warmere klank’ wenste gezien zijn brede repertoire.    
     
Natuurlijk heeft het harmonium geklonken, naast al die andere die al eerder genoemd zijn. Okay, het was even slikken toen bleek dat de harmoniumspeler op de valreep verhinderd raakte, en de pianist de honneurs waarnam. Jammer genoeg onvoldoende bekend met de Expression, dus dat register bleef ‘afgestoten’. Toch werd dat harmonium even het stralend middelpunt. Want uit het publiek dat toch voor een aanzienlijke meerderheid ‘pianistisch’ van geest is, klinkt het klaterende enthousiasme als Bach vertolkt wordt op dit één1-spels instrument. En toen ik later op de dag tijdens de uiterst gezellige receptie dit eenvoudige instrument in een waarlijk schitterende rijk gebeeldhouwde kast onderhanden nam met uit het hoofd gespeelde psalmen en aanverwante muziek, met de Expression getrokken, bleek ik ineens niet meer de ‘buitenlandse man’ die hier is om de foto’s te maken. Een klein maar fijn succesje. Ik stond er zelf ook versteld van. Een nog jonge werknemer bij een zeer bekende orgelbouwer was binnen de kortste keren genezen van een aantal stugge vooroordelen.    
     
Nu lijkt het er ernstig op dat er maar weinig ‘harmonium’ in deze geschiedschrijving voorkomt. Maar het lekkerste hebben we tot het laatst bewaard. Proefde ik op zaterdag de historische Württembergische Maultaschen (knödels gevuld met gekruid vlees), na afloop van het feest werd ik getrakteerd op een ware ‘bruidstaart’ om in culinaire stijl te blijven.    

 

Nog apart gezet van de instrumenten verzameling stond ik oog in oog met een zuigwind harmonium, 2 klavieren FF-f3 (7 ½ spel) met daarboven nog eens een 3e manuaal c-c3 voor een Celesta. Het instrument werd rond 1900 op bestelling gebouwd voor een Schotse koper in Glasgow. Hartverwarmend dat de nazaten van de koper dit instrument begin van dit jaar geschonken hebben aan de instrumenten verzameling van de firma Schiedmayer. Het was werkelijk ondoenlijk om diverse piano’s en harmoniums te verplaatsen om dit instrument volledig in beeld te kunnen krijgen. Dus er zijn slechts een paar foto’s beschikbaar. Wel is zeker dat het instrument bespeelbaar is, al zal een restauratie de Feniks waarlijk uit de as doen herrijzen. Het zal nog wel een jaartje duren voor het gaat lukken om het instrument grondig vast te leggen op de gevoelige plaat.    
     
De rust keer weer terug. Bij de brievenbus staat niet meer een arbeider om de post op te halen, zoals in de jaren 1860, toen de twee firma’s hun brievenbus naast elkaar hadden. En - zo vertelde de Schauspielerin - stonden de arbeiders klaar om de post ‘aan te pakken’ met als enige bedoeling dat alle post op één adres geopend werd, in de hoop dat de andere partij net te laat was voor de post. En de bestellingen uit te leveren, ongeacht aan wie de bestelling geadresseerd was. Nu komt de post altijd op het juiste adres, in een gezond bedrijf.