Inleiding in de taxonomie van muziekinstrumenten

Taxonomie is een officiële wetenschap. Van Dale's woordenboek zegt hierover:

taxo·no·mie (dev; taxonomieën; taxonomisch, taxonoom)
	1	leer en studie van de biologische systematiek
	2	hiërarchische ordening

Wikipedia definieert als volgt:

Taxonomie of ordening is de wetenschap van het indelen. Taxonomie (taxon= groep) verwijst naar zowel de classificatie van dingen als naar de methode die aan de basis van deze classificatie ligt. Vrijwel alles kan overigens taxonomisch worden ingedeeld: levende wezens, planten, dingen, plaatsen, gebeurtenissen, enzovoort.
(zie Wikipedia voor een meer uitgebreide uitleg)

Taxonomie is dus de wetenschap welke zich bezighoudt met het ordenen van gegevens, om instrumenten overzichtelijk in te delen in klassen, families en dergelijke aanduidingen. Hiermee worden ook de "familierelaties" tussen de instrumenten onderling meer inzichtelijk.

Op deze pagina de historische ontwikkeling van de taxonomie als wetenschap.
Vervolgens op de pagina over de taxonomie van Praetorius een gedetailleerd overzicht van het werk van Praetorius, die we kunnen zien als de grondlegger van het Europese denken over taxonomie.
Als afsluiting een taxonomie in tabelvorm.

Korte geschiedenis van de taxonomie van muziekinstrumenten.

1. Materiaal

De eerste classificatiesystemen voor muzikale instrumenten hebben een gemeenschappelijke eigenschap: ze behandelen slechts een afgekaderd tijdperk en beperken zich tot specifieke cultuur of regio.
Zij zijn daarom niet toepasbaar op de gehele wereld. Het oudste bekende systeem van classificatie van muziekinstrumenten was gebaseerd op de materialen die de geluiden van instrumenten veroorzaakten, de klankbron. Deze classificatie ontstond in China, omstreeks de 4e eeuw voor Christus.

2. Bron van de toon

In de antieke Griekse cultuur werden instrumenten geclassificeerd in drie groepen; wind, percussie en snaren.

3. Wijze van bespelen

De eerste westerse classificatiesystemen van Agricola, Trichet en Père Mersenne maakten onderscheid in de volgende klassen: getokkelde snaarinstrumenten, gestreken snaarinstrumenten, blaasinstrumenten en slaginstrumenten.

4. Nieuwe benadering

In 1893 stelde Mahillon een nieuw systeem voor. Dit systeem was gebaseerd op de aard van het resonerende materiaal van een instrument en op de wijze waarop de trillingen opgewekt werden.

Tot aan het systeem van Mahillon waren alle bekende voorgaande taxonomiemodellen feitelijk "regionale" systemen. Europees of Aziatisch en dergelijke regionale duidingen.

5. Meest gezaghebbende normering

Hornbostel en Sachs braken met de traditionele systemen van taxonomie, door in 1914 een door hen ontwikkeld systeem te publiceren. Dit systeem borduurde voort op het model Mahillon en verbeterde dat. Voor het eerst werden álle instrumenten van de wereld geplaatst in één classificatiesysteem. Evenals bij het systeem Mahillon, was de de classificatie van Hornbostel-Sachs gebaseerd op de aard van het resonerende materiaal en de methode om de trillingen op te wekken. Sachs en Hornbostel maakten een classificatie door de instrumenten in te delen in families:

idiofonen
chordofonen
aerofonen
membranofonen.

In 1936 presenteerde Schaeffner een nieuw classificatiemodel, gebaseerd op het model van Sachs en Hornbostel.
Schaeffner verdeelde instrumenten in drie groepen:

resonerende instrumenten met een massief lichaam waarin inbegrepen de idiofonen
chordofonen
membranofonen, andere trillende luchtinstrumenten die daarmee ook alle aerofone instrumenten insluiten.

Dit systeem was een poging om de om de zwakheden in het model van Hornbostel en Sachs te verbeteren, door rekening te houden met de uitzonderingen in de groepen idiofonen en membranofonen in Hornbostel en Sachs.

Tot slot deed ook de Duitse musicoloog Buchner een duit in het zakje en bracht ook veranderingen aan in het beroemde model van Hornbostel en Sachs. Hij deed dat door een systeem te ontwerpen dat gebaseerd was op drie categorieën:

idiofonen
aerofonen
symfonen.

De groep symfonen was samengesteld uit de membranofonen en chordofonen.

Hoewel de systemen van Schaeffner en Buchner zeker toegevoegde waarde hebben in de taxonomie, wordt algemeen nog vrijwel uitsluitend gebruik gemaakt van het systeem Hornbostel-Sachs.

Naar boven